(DNVU) - Từ lợi thế xuất khẩu truyền thống, hàng hóa Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên giá trị gia tăng và thương hiệu. Việc tham gia trực tiếp vào các chuỗi phân phối quốc tế không chỉ là bước tiến về thương mại, mà còn là thước đo năng lực cạnh tranh, chất lượng và tính bền vững của sản phẩm “Made in Vietnam”.

Theo số liệu Tổng cục Hải quan, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 930 tỷ USD, tăng khoảng 17% so với năm 2024. Việt Nam ghi nhận năm thứ 10 liên tiếp xuất siêu, với giá trị ước đạt khoảng 22 tỷ USD, qua đó chính thức ghi tên mình vào nhóm 15 nền kinh tế thương mại hàng đầu thế giới. 

Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, UKVFTA, cùng hàng loạt FTA song phương và đa phương khác đã mở rộng không gian thị trường cho hàng hóa Việt Nam, tạo điều kiện để DN tiếp cận những thị trường có quy mô lớn và tiêu chuẩn cao. Nhưng trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động nhanh, cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc duy trì xuất khẩu theo phương thức truyền thống, phụ thuộc nhiều vào trung gian và gia công, đang bộc lộ những giới hạn nhất định, khó bảo đảm tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Cơ hội và yêu cầu mới

Nhiều năm qua, Bộ Công Thương đã kiên trì triển khai Đề án “Thúc đẩy DN Việt Nam tham gia trực tiếp các mạng phân phối nước ngoài”, ban hành từ năm 2015 và được gia hạn vào năm 2022. Mục tiêu cốt lõi của Đề án là hỗ trợ DN chuyển từ vị thế xuất khẩu thụ động sang chủ động tổ chức chuỗi cung ứng, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn và cơ chế vận hành của hệ thống phân phối hiện đại toàn cầu, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và vị thế hàng Việt trên thị trường quốc tế.

Cùng với Đề án này, Chương trình Thương hiệu Quốc gia (Vietnam Value) cũng được Bộ Công Thương triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao chuẩn nhận diện, xây dựng uy tín và niềm tin đối với hàng hóa Việt Nam. Đây được xem là nền tảng chính sách quan trọng giúp hàng Việt không chỉ “đi ra” mà còn từng bước “đứng vững” trong các chuỗi phân phối lớn, giảm dần sự phụ thuộc vào xuất khẩu qua trung gian.

Thực tiễn triển khai, việc kết nối trực tiếp giữa DN sản xuất trong nước với các tập đoàn phân phối quốc tế đang mang lại hiệu quả ngày càng rõ nét. Điển hình là sự kiện Vietnam International Sourcing 2025 - hoạt động kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế trọng điểm - đã thu hút sự quan tâm lớn, với sự tham gia của hơn 450 kênh phân phối và nhà nhập khẩu uy tín đến từ hơn 60 quốc gia, vùng lãnh thổ, cùng khoảng 400 DN Việt Nam thuộc nhiều ngành hàng khác nhau.

Đáng chú ý, bên cạnh các đối tác đến từ những thị trường truyền thống như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản hay Hàn Quốc, sự kiện còn ghi nhận sự hiện diện ngày càng tăng của các nhà nhập khẩu đến từ Trung Đông, Mỹ La-tinh và Đông Âu. Đây là những khu vực đang nổi lên trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, góp phần giảm thiểu rủi ro và mở rộng dư địa tăng trưởng cho hàng hóa Việt Nam.

Nhưng theo bà Bạch Thị Thiên Kim - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại Việt - Úc, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nữ doanh nhân Việt Nam tại Úc, để hàng Việt có thể hiện diện bền vững trong hệ thống phân phối nước ngoài, DN phải tự làm mới mình. DN phải liên tục cập nhật tiêu chuẩn, thị hiếu tiêu dùng, đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, ứng dụng khoa học - công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, đồng thời xây dựng chiến lược phát triển xanh và bền vững…

“Các chuỗi phân phối quốc tế không chỉ mua sản phẩm, mà còn đánh giá toàn bộ quy trình vận hành, mức độ tuân thủ, khả năng truy xuất và tính ổn định của chuỗi cung ứng... Việc đáp ứng những yêu cầu này không chỉ giúp DN khẳng định thương hiệu, mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản, hàng hóa Việt Nam, cải thiện thu nhập cho người nông dân, hạn chế tình trạng sản xuất thụ động, “được mùa mất giá…", bà Bạch Thị Thiên Kim chia sẻ.

Ở góc độ thị trường quốc tế, theo bà Bạch Thị Thiên Kim, việc đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối nước ngoài hiện nay không còn là hoạt động xúc tiến thương mại đơn lẻ, mà đã trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc sản xuất - xuất khẩu, hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. DN cần xác định rõ thị trường mục tiêu và kênh phân phối phù hợp, dựa trên nghiên cứu kỹ nhu cầu, thị hiếu; các yêu cầu cụ thể của từng chuỗi bán lẻ.

Ông Nguyễn Hồng Quang giới thiệu về quy trình sản xuất của nhà máy cho Đoàn Báo chí - Ảnh: Quỳnh Lâm - DNSG

Kinh nghiệm từ thị trường Úc cho thấy, việc chủ động tạo thị trường thông qua các Tuần hàng Việt Nam,… hoạt động xúc tiến và truyền thông có vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen tiêu dùng đối với hàng Việt... Trên cơ sở đó, DN từng bước đàm phán để đưa sản phẩm thâm nhập sâu hơn vào các hệ thống phân phối lớn, thay vì chỉ xuất khẩu nhỏ lẻ hoặc mang tính thử nghiệm.

“Go global” bằng giá trị bền vững của nông sản Việt

Từ thực tiễn sản xuất - kinh doanh, khát vọng đưa sản phẩm Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, ông Nguyễn Hồng Quang - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thực phẩm Econuti, cho rằng việc sớm nắm bắt xu hướng tiêu dùng xanh, phát triển bền vững không chỉ giúp DN đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế, mà còn mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn cho xuất khẩu. 

Theo ông Nguyễn Hồng Quang, Econuti lựa chọn hướng đi nâng cao giá trị nông sản, gắn sản xuất với ổn định đầu ra cho người nông dân, qua đó góp phần hạn chế tình trạng “được mùa mất giá…”. Trên nền tảng xây dựng chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, gắn với truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý và tiêu chuẩn chất lượng, DN từng bước hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp - nông dân - nông thôn.

Ông Nguyễn Hồng Quang cũng cho rằng, để đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối quốc tế thành công, DN cần xác định rõ thị trường mục tiêu và kênh phân phối phù hợp, trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng nhu cầu, thị hiếu cũng như các tiêu chí cụ thể của từng chuỗi bán lẻ.

Trong chiến lược “Go global”, Úc được Econuti xác định là một trong những thị trường trọng điểm. Qua các chuyến khảo sát thực tế tại Sydney, Melbourne, Brisbane… vào tháng 10/2025, Ban lãnh đạo Econuti nhận thấy nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thực phẩm, đồ uống tốt cho sức khỏe, phân khúc mà hàng Việt Nam, nếu được đầu tư bài bản, hoàn toàn có khả năng cạnh tranh.

Ông Nguyễn Hồng Quang chia sẻ với báo chí thông tin về các dòng sản phẩm - Ảnh: Quỳnh Lâm - DNSG

Ông Nguyễn Hồng Quang cho biết, người tiêu dùng Úc có kiến thức cao về dinh dưỡng; quan tâm đến thành phần sản phẩm, giá trị dinh dưỡng, nguồn gốc nguyên liệu và tác động môi trường. 

“Úc là thị trường đa văn hóa, với cộng đồng châu Á và cộng đồng người Việt đông đảo, năng động - yếu tố thuận lợi để các sản phẩm mang bản sắc Việt từng bước tạo dựng chỗ đứng. Econuti đã bắt đầu đàm phán để đưa các sản phẩm chủ lực thâm nhập sâu hơn vào hệ thống phân phối lớn, thay vì chỉ xuất khẩu nhỏ lẻ hoặc mang tính thử nghiệm…”, ông nói.

Hiện nay, các dòng sản phẩm chủ lực của Econuti được định vị trong phân khúc đồ uống từ trái cây nhiệt đới, với các hương vị tạo được dấu ấn trên thị trường như  xoài, ổi hồng, dứa, me và mãng cầu. Đây đều là những loại trái cây đặc trưng của Việt Nam, gắn với vùng nguyên liệu bản địa và được phát triển theo hướng sản phẩm tiêu dùng hiện đại, phù hợp với xu hướng “uống lành - sống xanh”. Econuti lựa chọn hướng đi giữ vị thanh nhẹ, tự nhiên, đáp ứng nhu cầu giải khát đồng thời bảo đảm yếu tố dinh dưỡng và sức khỏe.

“Điểm khác biệt cốt lõi của Econuti nằm ở việc sử dụng nguyên liệu trái cây tươi, đưa vào chế biến ngay sau thu hoạch. Econuti kiên trì với quy trình này, thay cho phương án sử dụng trái cây cô đặc pha lại, giúp sản phẩm giữ được hương vị nguyên bản, độ tươi mới và giá trị dinh dưỡng tự nhiên, đồng thời tạo bản sắc riêng trong bối cảnh thị trường đồ uống cạnh tranh ngày càng gay gắt…” ông Nguyễn Hồng Quang nói.

Được biết, sản phẩm Econuti đã có mặt tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ và một số quốc gia Đông Nam Á, tiếp cận thành công Canada và Mỹ - những thị trường đòi hỏi cao về an toàn thực phẩm và trách nhiệm pháp lý. Tại châu Âu, sản phẩm được phân phối tại Đức, Anh và một số quốc gia Bắc Âu, nơi người tiêu dùng đặc biệt coi trọng yếu tố bền vững và nguồn gốc nguyên liệu. Úc cũng đang là thị trường được DN tập trung mở rộng thông qua các kênh phân phối phù hợp với đặc thù tiêu dùng địa phương.

“Econuti đầu tư bài bản vào hệ thống nhà máy, quản trị chất lượng và an toàn thực phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như FSSC 22000, ISO, HACCP, cũng như các quy định của FDA Mỹ. Song song đó, DN hiện đang linh hoạt phát triển các dòng sản phẩm Low Sugar và Zero Sugar, phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới và yêu cầu đặc thù của từng thị trường Úc”, ông Nguyễn Hồng Quang cho biết.

Ông Nguyễn Hồng Quang cho biết, một trong các dòng sản phẩm được người tiêu dùng tại Úc lựa chọn nhất là sữa đậu nành. Điểm khác biệt của sữa đậu nành Econuti nằm ở quy trình sản xuất kết hợp giữa công nghệ và phương pháp truyền thống. 

“Hạt đậu nành được tuyển chọn kỹ lưỡng, đưa vào chế biến bằng công nghệ kết hợp cối đá truyền thống để chế biến hạt đậu từ đó giữ trọn hương vị nguyên bản, độ béo tự nhiên và giá trị dinh dưỡng vốn có của đậu nành. Cách làm này cho phép sản phẩm giữ được vị thanh nhẹ, tự nhiên, không gắt…”, ông Nguyễn Hồng Quang cho biết.

Ông Quang nói thêm, sữa đậu nành Econuti không chỉ đáp ứng yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm, mà còn phù hợp với thị hiếu của các thị trường “khó tính”. Đây được xem là bước đi cụ thể trong chiến lược “Go global” của Econuti, góp phần đưa sản phẩm Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi phân phối quốc tế, trong đó có Úc bằng giá trị chất lượng và bản sắc riêng.

“Năm 2026 được dự báo tiếp tục tiềm ẩn nhiều biến động, việc triển khai hiệu quả Đề án “Thúc đẩy DN Việt Nam tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối nước ngoài đến năm 2030” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong đó, chuẩn hóa quy trình sản xuất - xuất khẩu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thương mại quốc tế sẽ là yếu tố quyết định, giúp DN Việt Nam không chỉ “đi ra” mà còn “đứng vững” trên thị trường toàn cầu…”. 

                                                        Bà Bạch Thị Thiên Kim