(DNVU) - Khái niệm MICE “xanh” đang là được nhiều người quan tâm. Trong khi đó, sau hợp nhất với hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM đang đứng trước vận hội đặc biệt chuyển mình từ một trung tâm tổ chức sự kiện quốc tế năng động thành một siêu đô thị du lịch có khả năng “tái sinh”.

Để TP.HCM phát triển mô hình này, để mỗi sự kiện không chỉ thân thiện môi trường mà còn góp phần phục hồi hệ sinh thái đô thị, theo TS. Dương Đức Minh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch TP.HCM cần chuyển từ “bền vững sang tái sinh”, “từ duy trì sang tái tạo”. 

Từ bền vững đến "tái sinh"

“Mỗi sự kiện MICE không chỉ dừng lại ở việc giảm tác động tiêu cực, mà phải trở thành một phần tích cực của hệ sinh thái đô thị, góp phần nuôi dưỡng môi trường tự nhiên, kinh tế, văn hóa, công nghệ và cả chính sách phát triển”, TS. Dương Đức Minh cho biết.

Trả lời câu hỏi, vậy Thành phố có cần xây dựng một Bộ chuẩn MICE xanh để vừa bền vững, vừa khác biệt, TS. Dương Đức Minh là rất cần thiết nhất hiện này. Ông đưa ra hiến kế, Bộ tiêu chí này phải xây dựng trên cấu trúc 3 tầng giá trị song hành, đó là giảm tổn hại; tạo giá trị; tái tạo hệ thống.

Theo TS. Dương Đức Minh, tầng cao nhất là “tái tạo hệ thống”. Ông cho rằng, một sự kiện xanh thực sự không chỉ dừng lại ở việc bù đắp tác động, mà phải trở thành tác nhân phục hồi hệ sinh thái đô thị. “Khi gắn hoạt động hội nghị với việc trồng rừng ngập mặn ở Cần Giờ, hợp tác cùng doanh nghiệp xã hội hay hỗ trợ sinh kế người dân địa phương. Khi đó, “đạo đức sinh thái” không còn là khẩu hiệu, mà trở thành bản năng vận hành của cả thành phố”, ông nói.

Đoàn khách Buyers quốc tế ITE HCMC 2025 du ngoạn trên sông Sài Gòn - Ảnh: Chí Hùng - Phan Yến Ly (CC)

Đồng thời TS. Dương Đức Minh nói thêm, “giảm tổn hại” không chỉ dừng lại ở việc tiết kiệm năng lượng hay giảm phát thải... mà cần tôn trọng những chu trình sống của đô thị. 

“Mỗi sự kiện MICE nên được xem như một “hệ thống học tập môi trường”, nơi mọi hành vi đều được đo lường và phản hồi bằng dữ liệu carbon, công nghệ xanh và ý kiến cộng đồng”, ông nói.

Đồng thời, việc “Tạo giá trị” nghĩa là phải biến mỗi sự kiện thành một không gian lan tỏa tri thức và cảm hứng sáng tạo. Theo ông, một hội nghị hay triển lãm xanh còn là dịp để chia sẻ công nghệ xanh, khơi dậy tinh thần trách nhiệm xã hội. 

“Thành phố nên có cơ chế đo lường “chỉ số lan tỏa”, xem sự kiện đó đã kích hoạt được bao nhiêu tri thức, cảm xúc và hành vi tích cực….”, ông nói.

TS. Dương Đức Minh cung nói thêm, hơn 20 năm qua, nhiều mô hình MICE xanh trên thế giới mới chỉ dừng lại ở cấp độ sinh thái, tập trung vào việc giảm tiêu thụ năng lượng, hạn chế phát thải hay xử lý chất thải sau sự kiện. Cách làm ấy giống như việc “dọn dẹp” sau mỗi kỳ tổ chức, giúp sạch sẽ hơn, tiết kiệm hơn, nhưng chưa chạm tới cốt lõi của phát triển bền vững.

Định vị thương hiệu

Theo TS. Dương Đức Minh, với lợi thế sông nước, Thành phố có thể “kể câu chuyện của mình bằng hình ảnh sông nước”, qua đó để MICE đường thủy trở thành biểu tượng nhận diện mới của Thành phố.

TS. Dương Đức Minh

“Thành phố sở hữu hệ thống sông Sài Gòn, mạng lưới kênh rạch, khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ, cùng lợi thế kết nối với cảng Thị Vải - Cái Mép và bờ biển Bà Rịa - Vũng Tàu, hình thành tam giác phát triển sông - cảng - biển….”, TS. Dương Đức Minh nêu dẫn chứng.

Cũng theo TS. Dương Đức Minh, lợi thế này không chỉ là hành lang giao thương chiến lược, mà còn là không gian văn hóa - sinh thái giàu bản sắc, nơi tự nhiên và con người giao hòa. Giá trị ấy chỉ thực sự được đánh thức khi được tổ chức bằng tư duy sáng tạo và quản trị hiện đại. Theo TS. Dương Đức Minh, Thành phố cần một chiến lược 3 lớp vận hành hài hòa. 

Thứ nhất, lớp kể chuyện đô thị giúp Thành phố tái hiện hành trình từ thương cảng sông nước xưa đến đô thị sáng tạo hôm nay; Lớp ngoại giao văn hóa mở rộng không gian đối thoại, biến các sự kiện trên sông thành cầu nối giao lưu khu vực và quốc tế; Lớp phát triển bền vững đảm bảo không gian sông nước được khai thác hài hòa, gắn kết phát triển kinh tế với bảo tồn môi trường và gìn giữ bản sắc đô thị. 

Đoàn khách MICE gần 500 khách đến TP.HCM vào tháng 7/2023 tham dự hội nghị kết hợp du lịch - Ảnh: Báo Phụ nữ TP.HCM

“Nếu vận hành 3 lớp này đồng bộ, tôi nghĩ MICE đường thủy của TP.HCM sẽ vượt lên vai trò của một ngành dịch vụ, trở thành nền tảng trí tuệ thể hiện tầm vóc và bản sắc của một Thành phố biết kể câu chuyện của mình bằng sức mạnh văn hóa, tri thức và sự sáng tạo”, ông khẳng định. Ông nói thêm, khi Thành phố vận hành trong một hệ sinh thái phát triển thống nhất, MICE đường thủy sẽ trở thành chất kết nối mềm giữa các trung tâm công nghiệp, cảng biển và đô thị

Ở một góc nhìn khác, khi bàn về phát triển MICE xanh gắn với đường thủy - một lợi thế, một “đặc sản” riêng có của TP.HCM, ông Danny Võ - Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài (BAOOV), Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, cho rằng cần gắn mô hình này với hình ảnh những cây cầu. Không chỉ là công trình hạ tầng giao thông, những cây cầu còn mang giá trị biểu tượng sâu sắc về sự kết nối, lan tỏa và hội tụ; là hình ảnh gợi nhắc mối liên kết bền chặt giữa Thành phố với cộng đồng kiều bào, đặc biệt là đội ngũ doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Danny Võ đánh giá, cùng với các chủ trương, nghị quyết lớn của Đảng và Nhà nước, TP.HCM ghi dấu ấn tích cực, sâu đậm trong cộng đồng doanh nghiệp kiều bào, trong đó có lĩnh vực du lịch và dịch vụ. Đây chính là nền tảng quan trọng để hình thành niềm tin, khơi dậy khát vọng đồng hành, đầu tư và đóng góp cho sự phát triển của Thành phố.

Ông Nguyễn Trần Hữu Thắng (thứ nhất từ phải qua) cùng du khách trải nghiệm du lịch trên sông

Theo ông Danny Võ, trong thời gian tới, MICE xanh gắn với đường thủy sẽ trở thành một lực hút lớn đối với doanh nghiệp kiều bào. Nghưng để tiềm năng thực sự chuyển hóa thành động lực phát triển, “lực hút từ chính sách của Thành phố” cần tiếp tục được tăng cường, nhất là các chính sách đầu tư hạ tầng bến cảng, du thuyền, cùng với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây không chỉ là điều kiện để khai thác hiệu quả lợi thế sẵn có, mà còn là yếu tố then chốt nhằm quảng bá, định vị và lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa giá trị, hình ảnh và sức hấp dẫn của TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Trần Hữu Thắng - Chủ tịch Câu lạc bộ Du lịch đường thủy TP.HCM, cho rằng điểm nghẽn lớn nhất của du lịch đường thủy hiện nay không nằm ở hạ tầng, mà chủ yếu ở yếu tố con người và cơ chế quản lý. Theo ông, việc khai thác du lịch đường thủy đang chịu sự quản lý chồng chéo của nhiều sở, ngành, dẫn đến quy trình cấp phép, phê duyệt bến bãi và tổ chức, vận hành các sự kiện còn phức tạp, thiếu thống nhất, làm hạn chế tính linh hoạt và khả năng sáng tạo của doanh nghiệp.

Rừng ngập mặn Cần Giờ là điểm du lịch sinh thái, điểm MICE xanh lý tưởng. Ảnh: Báo Hànộimới

Từ thực tiễn đó, ông Nguyễn Trần Hữu Thắng cho rằng, nếu không có một cơ chế đủ đột phá để khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, thử nghiệm và phát triển các sản phẩm mới trên sông, thì tiềm năng du lịch đường thủy khó có thể được khai thác tương xứng. Ông bày tỏ kỳ vọng, trong trường hợp Thành phố trao quyền linh hoạt hơn cho các doanh nghiệp tiên phong, đồng thời tạo ra “không gian thử nghiệm chính sách”, du lịch MICE trên sông TP.HCM sẽ có điều kiện phát triển nhanh hơn, chuyên nghiệp hơn và bền vững hơn.

Ở góc độ nghiên cứu, TS. Dương Đức Minh cho rằng các doanh nghiệp trong ngành MICE cần tăng cường phối hợp, vận hành chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch theo hướng vừa “đặc thù hóa”, vừa “đa dạng hóa” sản phẩm. Theo đó, tài nguyên, hạ tầng, con người và văn hóa sẽ được kết nối như những mắt xích trong một chuỗi giá trị liên hoàn, hình thành hệ sinh thái phát triển có khả năng tái tạo và lan tỏa bền vững.

Ông Danny Võ - Ảnh: Quỳnh Lâm - DNSG

Theo TS. Dương Đức Minh, về lâu dài, khi “đặc thù hóa” trở thành phương thức gìn giữ bản sắc, còn “đa dạng hóa” là cơ chế thích ứng linh hoạt, MICE xanh sẽ dần khẳng định vai trò là một động lực tăng trưởng mềm quan trọng của TP.HCM trong bối cảnh phát triển của thời đại hậu công nghiệp.

Theo Sở Du lịch TP.HCM, năm 2025, Thành phố đón 8,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng hơn 39% so với năm trước; 45 triệu lượt khách nội địa, tăng 18,4%. Tổng thu từ du lịch đạt khoảng 260.000 tỶ đồng, tăng hơn 36%, hoàn thành 100% chỉ tiêu kế hoạch đề ra. Thành phố dẫn đầu cả nước về tỷ lệ khách và doanh thu, có nhiều đóng góp nổi bật cho ngành du lịch Việt Nam. Thành phố đã tận dụng hiệu quả cao điểm kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước để phát triển các tour, tuyến gắn với lịch sử, văn hóa và ký ức đô thị. Du lịch đường sông, du lịch đêm, du lịch MICE, du lịch y tế tiếp tục được mở rộng, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và nâng mức chi tiêu của du khách.