(DNVU) - 2 tháng đầu tiên của năm 2026, bức tranh xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam hiện lên với gam màu tươi sáng, phản ánh rõ nét đà phục hồi và tăng trưởng bền bỉ của nền kinh tế hướng ngoại. Trong đó, khu vực nông, lâm, thủy sản tiếp tục giữ vai trò trụ cột.

Ngay trong nửa đầu tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu cà phê đã tiến sát mốc 450 triệu USD, đưa mặt hàng này trở thành một trong những nông sản có giá trị xuất khẩu lớn nhất, chỉ đứng sau nhóm gỗ và sản phẩm gỗ. Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, kỳ 1 tháng 1/2026, Việt Nam xuất khẩu 89.000 tấn cà phê, thu về 433,3 triệu USD, tăng 20,6% về lượng và 8,5% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. 

Sự tăng trưởng của xuất khẩu cà phê không chỉ đến từ yếu tố sản lượng mà còn phản ánh xu hướng nâng cao chất lượng và giá trị. Tại khu vực Tây Nguyên, giá cà phê nhân liên tục leo thang, tăng thêm 3.700 - 4.000 đồng/kg so với đầu tháng, dao động quanh mức 100.000 - 105.000 đồng/kg. 

Theo ông Trần Bá Phúc - Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam tại Úc (VBAA), lợi thế cạnh tranh mới của cà phê Việt Nam đang hình thành từ sự chủ động “xanh hóa” và “số hóa” của doanh nghiệp. 

“Việc áp dụng các tiêu chuẩn bền vững, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và đầu tư công nghệ chế biến hiện đại đã giúp cà phê Việt không còn chỉ được mua vì số lượng, mà ngày càng được lựa chọn vì chất lượng”, ông Trần Bá Phúc nhận định.

Ông Trần Bá Phúc cho biết, việc nhiều nhà mua hàng cuối cùng chuyển đơn hàng sang Việt Nam cho thấy “xanh” đang trở thành năng lực cạnh tranh thực sự của nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là ngành cà phê. Xu hướng gia tăng giá trị thể hiện rõ qua cơ cấu xuất khẩu.

 Việt Nam từ lâu đã khẳng định vị thế là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Brazil

Năm 2025, cà phê Robusta giữ vai trò chủ lực với 1,3 triệu tấn, trị giá 6,59 tỷ USD, tăng 17,1% về lượng và 57,4% về giá trị, chiếm gần 74% tổng kim ngạch. Cà phê Arabica đạt hơn 81.000 tấn, trị giá gần 550 triệu USD, tăng hơn gấp đôi về giá trị. Xuất khẩu cà phê chế biến đạt 1,78 tỷ USD, tăng trên 50%, phản ánh hiệu quả của chiến lược chế biến sâu và phát triển sản phẩm giá trị gia tăng.

Theo ông Trần Bá Phúc, sự chuyển dịch này được hỗ trợ mạnh mẽ bởi việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP hay UKVFTA. Nhờ ưu đãi thuế quan và khung pháp lý thuận lợi, cà phê chế biến của Việt Nam ngày càng thâm nhập sâu vào các thị trường khó tính, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu quốc gia.

Tại thị trường Úc, một trong những thị trường tiêu thụ cà phê tiềm năng, giá nhập khẩu cà phê tiếp tục leo thang. Trong 11 tháng năm 2025, nước này nhập khẩu hơn 113.000 tấn cà phê với trị giá trên 913 triệu USD, tăng mạnh cả về lượng lẫn giá trị.

Dù lượng cà phê nhập khẩu từ Việt Nam có xu hướng giảm, giá bình quân lại tăng hơn 50%, phản ánh sự cải thiện rõ rệt về chất lượng và phân khúc sản phẩm. Xu hướng tiêu dùng tại Úc ngày càng hướng tới cà phê đặc sản, cà phê bền vững và sản phẩm có nguồn gốc minh bạch, mở ra dư địa lớn cho cà phê Việt Nam trong trung và dài hạn.

Theo ông David Dean - Chủ tịch Phòng Thương mại Úc - Việt (bang Nam Úc), những gì ông chứng kiến tại Việt Nam cho thấy sản phẩm Việt hiện nay không chỉ có tiềm năng tiếp thị hay xuất khẩu vào thị trường Úc, mà đã đạt đến các tiêu chuẩn toàn cầu. Ông bày tỏ ấn tượng trước sự phát triển năng động của nền kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây.

“Để thâm nhập sâu hơn vào thị trường Úc và châu Âu, doanh nghiệp Việt Nam cần đặc biệt lưu ý đến bao bì và cách thức trình bày sản phẩm, bởi khác biệt văn hóa và thị hiếu tiêu dùng là yếu tố không thể bỏ qua”, ông David Dean chia sẻ tại Chương trình Xúc tiến Thương mại Việt Nam - Úc do Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP.HCM (HASI), Hội Doanh nhân Sài Gòn, Hội Doanh nhân Trẻ TP.HCM - Chi hội Sài Gòn (YBA Sài Gòn) và AVCC tổ chức ngày 29/1.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch toàn ngành ước đạt gần 6,51 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước. Nhóm nông sản đạt khoảng 3,6 tỷ USD, tăng hơn 40%, với nhiều mặt hàng chủ lực như cao su, gạo, rau quả, hạt điều và hạt tiêu đồng loạt tăng cả về sản lượng lẫn giá trị. Rau quả nổi lên như một điểm sáng khi kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 750 triệu USD, tăng gấp đôi, nhờ nhu cầu tăng mạnh từ Trung Quốc và sự mở rộng tại thị trường Mỹ.

Ở lĩnh vực thủy sản, xuất khẩu tháng 1/2026 đạt khoảng 874 triệu USD, tăng gần 13%, cho thấy nỗ lực duy trì nhịp độ đơn hàng của doanh nghiệp trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều rào cản. Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục là thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam trong tháng 1 với kim ngạch gần 250 triệu USD, tăng tới 28,7% so với cùng kỳ. Động lực chính đến từ nhu cầu nhập khẩu tôm phục vụ Tết Nguyên đán.

Trong khi Mỹ ghi nhận sự sụt giảm do tác động từ các quy định kỹ thuật và thuế quan. Dù còn đối mặt với không ít thách thức, kết quả này vẫn phản ánh khả năng thích ứng linh hoạt của ngành thủy sản Việt Nam trước những biến động của thị trường quốc tế.