(DNVU) - Theo ông Jian Dan - Trưởng Bộ phận Đầu tư và Phát triển khu vực châu Á và Trung Đông, Tập đoàn APM Terminals, để giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh, Việt Nam cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ hạ tầng, thể chế đến hoạt động vận hành.

Phát biểu tại Diễn đàn Logistics kết nối các khu vực với chủ đề “Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu - Cơ hội mới cho logistics Việt Nam”, do Bộ Công Thương tổ chức chiều 24/7 tại TP.HCM, ông Jian Dan cho rằng chi phí logistics cao của Việt Nam chủ yếu do hệ thống vận tải còn phụ thuộc nhiều vào đường bộ, trong khi kết nối đa phương thức chưa đồng bộ. Hạ tầng giữa cảng biển, sân bay, đường sắt, đường thủy và các trung tâm logistics chưa được liên thông hiệu quả, làm gia tăng chi phí và thời gian vận chuyển.

Bà Phan Thị Thắng phát biểu tại Diễn đàn

Theo ông, Việt Nam đã xây dựng nhiều quy hoạch liên quan đến cảng biển, sân bay, đường sắt và các hành lang logistics; đồng thời từng bước đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, mở rộng hải quan số và cơ chế một cửa. Nhưng để giảm chi phí logistics thực chất, các chính sách cần được triển khai đồng bộ. Hạ tầng mới chỉ phát huy hiệu quả khi quy hoạch, thể chế, thủ tục hải quan, quy hoạch sử dụng đất và hoạt động của doanh nghiệp được kết nối trong một hệ thống thống nhất.

Ở cấp địa phương, theo ông Jian Dan cần quy hoạch các khu công nghiệp gắn với đầu mối logistics, dành quỹ đất cho ga đường sắt, cảng cạn, kho lạnh và các khu dịch vụ logistics giá trị gia tăng. Các địa phương cũng cần tăng cường phối hợp phát triển hành lang logistics liên vùng, thay vì cạnh tranh để thu hút cùng một nguồn hàng.

Đối với khu vực tư nhân, doanh nghiệp cần chủ động đầu tư vào hệ thống quản lý vận tải, quản lý kho, nền tảng theo dõi hàng hóa, tự động hóa, đội xe phát thải thấp, kho xanh và các hệ thống hoạch định ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó, logistics xanh, logistics phục vụ điện gió ngoài khơi và logistics xuyên biên giới cần tiếp tục được xem là những lĩnh vực phát triển chiến lược. Các mô hình logistics giá trị gia tăng và xuyên biên giới có thể được triển khai trước thông qua dự án thí điểm, mô hình hợp tác hoặc đầu tư hạn chế tài sản.

Theo ông Jian Dan, trước khi triển khai các dự án logistics, cần đánh giá kỹ nguồn hàng và khách hàng đầu mối, khả năng tiếp cận quỹ đất hoặc quyền khai thác, khả năng kết nối với các hành lang vận tải, cũng như cơ cấu lợi nhuận và khả năng hoàn vốn.

Việt Nam đang có cơ hội chuyển hóa đà tăng trưởng sản xuất, thương mại thành năng lực cạnh tranh logistics. Để hiện thực hóa cơ hội này, cần chuyển từ phát triển các dự án riêng lẻ sang xây dựng một hệ thống logistics đa phương thức, kết nối, xanh và có khả năng chống chịu cao hơn.

Tại Diễn đàn ông Lê Văn Danh - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho biết Thành phố đang ráo riết hoàn thiện hạ tầng logistics. TP.HCM vừa khởi công hai dự án cảng quy mô lớn là Cảng Cái Mép Hạ, nằm trong khu thương mại tự do và đóng vai trò là phân khu chức năng về cảng, cùng Cảng Cần Giờ. Cả hai dự án đều có quy mô lớn, với chiều dài cầu cảng trên 7.000m và diện tích mỗi cảng hơn 350ha. Khi hoàn thành, các dự án được kỳ vọng hình thành năng lực khai thác cảng và dịch vụ logistics vượt trội.

Về hạ tầng giao thông, ông Văn Danh cho biết Thành phố vẫn phụ thuộc lớn vào đường bộ, trong khi nhiều tuyến đang chịu áp lực ùn tắc. Để tháo gỡ điểm nghẽn, TP.HCM đang đầu tư mở rộng các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến đường liên cảng. Thành phố đang triển khai tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu kết nối với khu vực Cái Mép.

“Đây là tuyến đường sắt vận chuyển hàng hóa chiến lược, giúp giảm áp lực cho đường bộ, tiết kiệm thời gian và chi phí logistics”, ông Văn Danh cho biết

Cùng với đó, TP.HCM đang hoàn thiện các tuyến giao thông kết nối sân bay Long Thành nhằm phục vụ vận chuyển hành khách và hàng hóa. Với hệ thống giao thông đa phương thức gồm đường hàng không, đường bộ, cảng biển và mạng lưới đường thủy nội địa, Thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy các hoạt động sản xuất, kinh doanh và logistics.

Quang cảnh Diễn đàn

TP.HCM cũng đang rà soát, lập lại quy hoạch các khu công nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng cường kết nối với các trung tâm cung ứng, đồng thời gắn kết chặt chẽ hơn giữa sản xuất và logistics.

Theo ông Văn Danh, việc Chính phủ chấp thuận dự thảo Luật Phát triển đô thị sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trọng để TP.HCM xây dựng các cơ chế, chính sách đột phá, nâng cao tính chủ động trong quyết định các chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

Ngành Công Thương TP.HCM cũng đang tham mưu các cơ chế liên quan đến khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp. Mục tiêu là hình thành hệ sinh thái đồng bộ, kết nối khu thương mại tự do với các khu công nghiệp, khu chế xuất và các trung tâm logistics, qua đó thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu trên địa bàn.

Còn theo ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra không gian phát triển lớn cho Thành phố.

Với vị thế là trung tâm của khu vực phía Nam, sở hữu hệ thống cảng biển, sân bay, các khu công nghiệp, đồng thời là trung tâm sản xuất, thương mại, tài chính và có cộng đồng doanh nghiệp năng động, TP.HCM hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển thành trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, đóng vai trò đầu tàu, đầu mối điều phối và kết nối chuỗi cung ứng khu vực phía Nam với thị trường toàn cầu.

Các đại biểu tham gia thảo luận tại Diễn đàn

Theo ông Lộc Hà, Thành phố sẽ tập trung vào bốn định hướng lớn gồm: phát triển hạ tầng logistics đồng bộ, tăng cường kết nối vùng; thúc đẩy chuyển đổi số trong chuỗi cung ứng; phát triển logistics xanh; và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cùng các dịch vụ logistics giá trị gia tăng.

Đại diện lãnh đạo TP.HCM nhấn mạnh logistics là lĩnh vực có tính liên vùng rất cao, không một địa phương nào có thể phát triển riêng lẻ. Vì vậy, Thành phố mong muốn các bộ, ngành và địa phương tiếp tục phối hợp hoàn thiện quy hoạch, đầu tư và khai thác hiệu quả các hành lang vận tải, trung tâm logistics và các đầu mối giao thông chiến lược; đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu.

“Thành phố cam kết tiên phong và đồng hành để xây dựng hệ sinh thái logistics hiện đại, thông minh, xanh, tuần hoàn và bền vững; góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành logistics Việt Nam và khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực”, ông Lộc Hà khẳng định.

Diễn đàn có sự tham dự của lãnh đạo TP.HCM, lãnh đạo các tỉnh, thành phố cùng đại diện các bộ, ngành, hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tổ chức, đối tác quốc tế. Tại diễn đàn, các doanh nghiệp và đối tác như APM Terminals, Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn và Cảng Busan (Hàn Quốc) đã chia sẻ kinh nghiệm về phát triển hệ thống cảng biển, logistics hậu cảng, kết nối vận tải đa phương thức, chuyển đổi số và logistics xanh.

Các diễn giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư đồng bộ hạ tầng, nâng cao hiệu quả khai thác cảng biển, tăng cường kết nối giữa các trung tâm logistics với mạng lưới vận tải quốc tế và thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng Việt Nam.

Tại phiên thảo luận với chủ đề “Kết nối hạ tầng logistics Việt Nam với chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu”, các đại biểu tập trung trao đổi về xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu; giải pháp phát triển hạ tầng logistics đồng bộ; tăng cường kết nối giữa hệ thống cảng biển và trung tâm logistics; phát triển logistics xanh, chuyển đổi số và mở rộng hợp tác giữa các địa phương, doanh nghiệp logistics.

Theo Ban Tổ chức, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, Việt Nam cần phát huy hơn nữa lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống cảng biển và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do; đồng thời đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, phát triển các trung tâm logistics, chuyển đổi số và logistics xanh. Qua đó, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy sự tham gia sâu hơn của Việt Nam vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, bà Phan Thị Thắng - Thứ trưởng Bộ Công thương nhấn mạnh, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc dưới tác động của những biến động kinh tế, địa chính trị, chuyển đổi số và xu hướng phát triển xanh, logistics ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng xuất nhập khẩu.

Việt Nam có nhiều lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu nhờ vị trí địa lý chiến lược, hệ thống cảng biển đang được đầu tư, cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Chính phủ đặt quyết tâm đưa nền kinh tế Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 10% năm 2026, trong đó, động lực chính là tăng trưởng xuất nhập khẩu đạt 8% so với năm 2025, riêng với xuất khẩu tăng trưởng 15-16%.

“Trong 6 tháng đầu năm 2026, bất chấp biến động thị trường, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt gần 550 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21%; kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 283,2 tỷ USD, tăng 33,4%. Những kết quả tích cực này phản ánh sức mạnh và năng lực thích ứng của nền sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầ”, bà Thắng cho biết.

Theo bà Thắng, chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 đặt ra những mục tiêu hết sức cụ thể như: tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics trong tổng sản phẩm trong nước đạt 5-7%; tốc độ tăng trưởng trung bình của dịch vụ logistics đạt 12-15%; chi phí logistics so với tổng sản phẩm trong nước giảm còn 12-15% (hiện nay là 17%).