(DNVU) - Các doanh nghiệp xuất khẩu đang phải đối mặt với một thay đổi mang tính bước ngoặt khi Quy định (EU) 2025/40 về bao bì đã chính thức có hiệu lực và sẽ bắt đầu áp dụng từ tháng 8/2026.

2 tháng đầu năm 2026, Tsố liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tổng kim ngạchxuất khẩu nông, lâm, thủ sản ước đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ 2025. Các thị trường chủ lực tiếp tục ghi nhận đà tăng tích cực, trong đó châu Á chiếm 45,5% thị phần (tăng 27,7%), châu Mỹ chiếm 21% (tăng 10,4%) và châu Âu chiếm 15,7% (tăng 12%).

Khác với trước đây, khi các yêu cầu của thị trường EU chủ yếu tập trung vào chất lượng sản phẩm, quy định mới đã mở rộng phạm vi kiểm soát sang cả bao bì, yếu tố vốn được xem là phụ trợ nhưng nay trở thành điều kiện bắt buộc trong thương mại.

Thanh long là một trong những sản phẩm chủ lực của Việt Nam xuất khẩu sang EU - Ảnh: Internet

Việc này đồng nghĩa, mọi loại bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, từ bao bì sơ cấp, thứ cấp đến bao bì vận chuyển, đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn và môi trường. Bao bì không còn là phần “đi kèm” mà đã trở thành một phần cấu thành giá trị và năng lực cạnh tranh của sản phẩm.

Từ nay đến tháng 8/2026 được xem là cơ hội thích ứng cuối, doanh nghiệp phải rà soát toàn bộ hệ thống bao bì đang sử dụng, từ vật liệu, thiết kế đến quy trình sản xuất và khả năng đáp ứng các tiêu chí bền vững. Đây không còn là những điều chỉnh mang tính hình thức, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị.

Đến tháng 8/2026, các yêu cầu của EU sẽ được triển khai thông qua hệ thống kiểm soát nhiều tầng. Theo đó, từ nhà nhập khẩu, nhà phân phối đến hệ thống bán lẻ. Vì thế, việc tuân thủ sẽđược kiểm chứng trực tiếp trong quá trình lưu thông hàng hóa. Nếu doanh nghiệp không đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn theo quy định này, có thể đối mặt với nhiều rủi ro như kéo dài thời gian thông quan, phát sinh chi phí kiểm nghiệm, bị yêu cầu điều chỉnh sản phẩm, thậm chí bị từ chối đơn hàng. Hiện nhiều nhà nhập khẩu EU đã chủ động áp dụng tiêu chuẩn sớm hơn lộ trình chính thức nhằm giảm thiểu rủi ro.

Về dài hạn, quy định này còn mang tính cấu trúc đối với thương mại quốc tế. Từ năm 2030, yêu cầu về khả năng tái chế sẽ trở thành điều kiện bắt buộc đối với toàn bộ bao bì. Khi đó, các loại bao bì không đáp ứng tiêu chí thân thiện môi trường hoặc thiếu minh bạch thông tin sẽ không vào thị trường EU được

Giai đoạn 2035-2038, khi EU tiếp tục siết chặt yêu cầu theo hướng bao bì phải có khả năng tái chế ở quy mô công nghiệp, tiêu chuẩn thị trường sẽ khắt khe hơn đáng kể. Như thế, nếu doanh nghiệp có đầu tư bài bản vào công nghệ và vật liệu sẽ chiếm ưu thế. Quan ngại hơn, quy định này không áp dụng riêng cho một ngành hàng mà bao phủ toàn bộ sản phẩm có bao bì tiếp xúc thực phẩm, từ nông sản, thủy sản đến thực phẩm chế biến. 

Việc chậm thích ứng không chỉ khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro mất đơn hàng trong ngắn hạn, mà còn ảnh hưởng đến vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu về dài hạn. Nhưng những doanh nghiệp chuyển đổi sớm sẽ có cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị phần.

Quy định (EU) 2025/40 đang thiết lập một “luật chơi mới” cho thương mại toàn cầu, trong đó bao bì được đặt ngang hàng với chất lượng sản phẩm. Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng nhanh sẽ là yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp không chỉ giữ vững thị trường mà còn nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị quốc tế.

Năm 2025, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 11,3 tỷ USD, trong đó EU đóng góp khoảng 1,2 tỷ USD, chiếm 12-15%. Tính đến giữa tháng 3/2026, xuất khẩu thủy sản  sang thị trường này tiếp tục tăng khoảng 16,9%, đạt hơn 200 triệu USD, cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn. Những  mặt hàng chủ lực của Việt Nam gồm: tôm, cá tra, cá ngừ và nhuyễn thể, trong đó tôm chế biến giá trị gia tăng đang giữ vai trò dẫn dắt tại hệ thống bán lẻ châu Âu.