(DNVU) - Từ ngày 9 -12/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Úc. Chuyến thăm này diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Úc đang phát triển tốt đẹp và có nhiều cơ hội hợp tác mới; dấu mốc quan trọng, tạo đột phá mới trong quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Úc.

Quan hệ Việt Nam - Úc đang ở giai đoạn phát triển năng động nhất với những thành tựu nổi bật trên nhiều lĩnh vực. Trong đó, khoa học - công nghệ (KH-CN) và đổi mới sáng tạo đang nổi lên như một trong những trụ cột hợp tác giàu tiềm năng nhất. 

Quan hệ Việt Nam - Úc ngày càng sâu sắc

Theo Đại sứ Việt Nam tại Úc Phạm Hùng Tâm cho biết, hiện hai nước đang tích cực triển khai Chương trình Aus4Innovation. Đây là  chương trình hỗ trợ phát triển trị giá 33,5 triệu AUD do Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc tài trợ, trong khuôn khổ hợp tác chiến lược với Bộ KH-CN Việt Nam. 

Chương trình đã tài trợ hơn 8 triệu AUD cho 18 dự án, hỗ trợ giải quyết các vấn đề trọng yếu trong nông nghiệp, y tế, môi trường... Một số dự án đang triển khai là dự án Tận dụng phế thải sinh khối nông nghiệp để phát triển vật liệu in 3D phát thải thấp, làm mát công trình xây dựng đô thị tại Việt Nam do Trường Đại học Bách khoa TP.HCM và Đại học Nam Queensland chủ trì; dự án Giải pháp quản lý và dự báo thụ phấn thông minh nhằm nâng cao năng suất cây ăn quả tại Việt Nam do Trường Đại học VinUni và Đại học Queensland chủ trì.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại diễn đàn - Ảnh: TTXVN

Ông Trần Bá Phúc - Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Doanh nhân Việt Nam tại Úc (VBAA), Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài (BAOOV), Phó Chủ nhiệm CLB Vì Trường Sa - Hoàng Sa thân yêu, đánh giá sự kiện có ý nghĩa quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Úc đang phát triển tích cực và mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới. Theo ông Trần Bá Phúc, đây là dấu mốc góp phần tạo thêm động lực để quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Úc tiếp tục đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả. 

Ông cho biết cộng đồng người Việt Nam tại Úc, với hơn 400.000 người, đón nhận sự kiện với sự quan tâm và kỳ vọng. Cùng với đó, những chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước dành cho người Việt Nam ở nước ngoài được kỳ vọng tiếp tục tạo điều kiện để kiều bào phát huy nguồn lực, đóng góp thiết thực cho quan hệ giữa Việt Nam với các nước sở tại, trong đó có Úc.

“Thông qua sự kiện này, chúng tôi thấy rõ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Úc đang có những bước phát triển tích cực, ngày càng thực chất hơn. Hai nước đang đứng trước nhiều cơ hội hợp tác trong những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và triển vọng phát triển của mỗi nền kinh tế”, ông Trần Bá Phúc nhận định.

Trong tiến trình đó, cộng đồng doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc chuyển các thỏa thuận và định hướng hợp tác thành những chương trình cụ thể. VBAA sẽ tiếp tục tham gia kết nối doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư, thương mại, góp phần mở rộng cơ hội hợp tác giữa hai thị trường. Cộng đồng doanh nhân Việt Nam tại Úc có trách nhiệm làm cầu nối để các chủ trương, chính sách dành cho kiều bào được triển khai hiệu quả hơn trong thực tế, qua đó tăng cường sự gắn kết giữa cộng đồng người Việt tại Úc với quê hương, đồng thời góp phần củng cố quan hệ Việt Nam - Úc.

 Nhiều điều kiện để phát triển

Nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Úc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trao đổi với Doanh nhân Việt - Úc Online, bà Nguyễn Thị Mai Thảo - Phó Chủ tịch VBAA, Chủ tịch Phoenix International Trading Co., Ltd (Việt Nam) và Lotus VN Pty Ltd (Úc), cho biết, hợp tác Việt Nam - Úc đang mở thêm những dư địa mới, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Theo bà Nguyễn Thị Mai Thảo, từ tháng 6/2025, Trung tâm Công nghệ Chiến lược Việt Nam - Úc được thành lập tại Hà Nội, tập trung nghiên cứu những lĩnh vực CN có tính nền tảng và chiến lược như 5G, 6G, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ bán dẫn. Trong tháng 8/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt Chương trình hợp tác nghiên cứu Việt Nam - Úc về công nghệ chiến lược giai đoạn 2026-2028. 

Theo bà Mai Thảo, điểm đáng quan tâm không chỉ nằm ở việc hai nước tăng cường hợp tác nghiên cứu mà còn ở khả năng đưa doanh nghiệp trở thành một mắt xích trực tiếp trong toàn bộ chuỗi giá trị công nghệ.

“Doanh nghiệp Việt Nam - Úc được khuyến khích tham gia ngay từ khâu đề xuất nhu cầu công nghệ, phối hợp nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá sản phẩm cho đến thương mại hóa kết quả nghiên cứu”, bà Nguyễn Thị Mai Thảo chia sẻ.

Một trong các động của VBAA

Theo đó, doanh nghiệp không còn chỉ đóng vai trò là bên tiếp nhận kết quả nghiên cứu từ các viện, trường mà có thể tham gia ngay từ đầu để xác định bài toán thực tế của thị trường. Vì vậy, theo bà Mai Thảo, đây cũng là cơ hội để cộng đồng doanh nhân hai quốc gia phát huy vai trò cầu nối. Các doanh nghiệp có thể tìm kiếm đối tác công nghệ, kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, quỹ đầu tư và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của hai nước; qua đó từng bước hình thành những dự án hợp tác có khả năng đi vào thực tiễn.

“Điều quan trọng là phải biến hợp tác CN thành những dự án cụ thể, có doanh nghiệp tham gia, có sản phẩm đầu ra và có thị trường..”, bà Mai Thảo nhấn mạnh.

Theo bà, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển KH - CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, còn Úc có thế mạnh về nghiên cứu, giáo dục đại học, công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, sự kết hợp giữa hai bên có nhiều điều kiện để phát triển.

Việc doanh nghiệp được tham gia xuyên suốt từ xác định nhu cầu, nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa cũng mở ra hướng hợp tác thực chất hơn giữa cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam - Úc. Đây có thể là nền tảng để hình thành các sản phẩm công nghệ mang dấu ấn hợp tác hai nước, đồng thời mở rộng cơ hội đưa sản phẩm Việt Nam tiếp cận thị trường Úc và ngược lại. Cộng đồng doanh nhân Việt Nam tại Úc, theo bà Mai Thảo, có thể đóng vai trò kết nối quan trọng, góp phần đưa nhu cầu của thị trường vào quá trình nghiên cứu và đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm đến thị trường.

VBAA phát huy vai trò cầu nối xúc tiến thương mại, đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp hai nước; tăng cường đoàn kết cộng đồng, góp phần nâng cao vai trò của doanh nhân Việt Nam tại Úc trong quan hệ Việt Nam -Úc.

“Cơ hội hiện nay không chỉ là hợp tác để nghiên cứu, mà quan trọng hơn là cùng nhau tạo ra giá trị mới. Khi doanh nghiệp được tham gia từ đầu và cùng chịu trách nhiệm về đầu ra, hợp tác công nghệ Việt Nam - Úc sẽ có thêm điều kiện để đi vào chiều sâu và tạo ra những kết quả cụ thể”, bà Nguyễn Thị Mai Thảo chia sẻ.

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Úc, sáng 10/8 (giờ địa phương), Bộ Ngoại giao, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Công nghệ Sydney (Úc) tổ chức Diễn đàn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam - Úc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại diễn đàn.

Chia sẻ về sự kiện, ông Nguyễn Văn Phùng - Phó Chủ tịch VBAA, Chủ tịch HĐQT Công ty NESTRAQUA tại  Úc, cho rằng những bước tiến mới trong hợp tác khoa học - công nghệ, kinh tế số và chuyển đổi số giữa Việt Nam - Úc có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong bối cảnh quan hệ hai nước đang được nâng lên tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Theo ông Phùng, hợp tác đã nâng tầm hợp tác, cho thấy sự gắn chặt hơn với nhu cầu của doanh nghiệp, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và kết nối thị trường. Hai bên có thể lựa chọn một số ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp cụ thể để triển khai các dự án chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trước hết là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).

Theo ông Phùng, mỗi dự án còn có thể tạo ra dữ liệu và những minh chứng cụ thể để cơ quan quản lý có thêm cơ sở hoàn thiện chính sách. Đây là cách tiếp cận có thể giúp mối quan hệ hợp tác công nghệ Việt Nam - Úc đi vào chiều sâu và tạo ra những kết quả có khả năng đo lường.

Ông cho biết Việt Nam - Úc có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng hợp tác trong lĩnh vực này, đặc biệt từ nền tảng giáo dục và sự kết nối giữa người dân hai nước. Úc có thế mạnh về các trường đại học, tổ chức nghiên cứu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; trong khi Việt Nam có lực lượng kỹ sư trẻ, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ đang phát triển nhanh và đông đảo trí thức người Việt tại Úc.

Hai nước có thể thúc đẩy các nhóm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm chung và các chương trình kết nối nhà khoa học với doanh nghiệp, qua đó đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Phùng, việc Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng của phát triển càng tạo thêm cơ sở để mở rộng hợp tác với Úc. Trong bối cảnh quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước ngày càng được cụ thể hóa, hợp tác về CN, AI, kinh tế số và chuyển đổi số được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những lĩnh vực tạo thêm giá trị mới cho quan hệ song phương.

Ông Trần Bá Phúc đại diên doanh nghiệp kiều bào ủng hộ tiền cho Quỹ Vì tuổi trẻ vùng cao và hải đảo, tiền thân là Quỹ học bổng Vừ A Dính, thuộc Câu lạc bộ “Vì Hoàng Sa - Trường Sa thân yêu”, do nguyên Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa làm Chủ tịch Quỹ và Chủ nhiệm Câu lạc bộ.

Ông đánh giá cao Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời cho rằng định hướng này phù hợp với xu thế hợp tác quốc tế hiện nay, trong đó doanh nghiệp ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc đưa khoa học - công nghệ từ nghiên cứu vào đời sống.

Cũng theo ông Phùng, sự kết hợp giữa năng lực nghiên cứu của Úc, nguồn nhân lực công nghệ trẻ của Việt Nam và mạng lưới doanh nghiệp, trí thức người Việt tại Úc có thể tạo nên những nền tảng hợp tác mới. Đây không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà còn là một phần trong quá trình làm sâu sắc hơn quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư và kết nối con người giữa hai quốc gia.

Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Úc đạt hơn 14 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt 8,1 tỷ USD, tăng gần 22% so với cùng kỳ năm trước; trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Australia đạt 3,8 tỷ USD, tăng hơn 25%.  Đến tháng 5/2026, Úc có 734 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt hơn 1,9 tỷ USD. Việt Nam có 101 dự án đầu tư sang Úc với tổng vốn đăng ký đạt 554,7 triệu USD. Úc tài trợ vốn phát triển chính thức ODA cho Việt Nam 98,3 triệu AUD năm tài khóa 2026 - 2027. Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Úc đã hỗ trợ Việt Nam tổng cộng hơn 3 tỷ AUD.