(DNVU) - Xuân Bình Ngọ - 2026  mang một ý nghĩa đặc biệt khi Bạc Liêu và Cà Mau trở về trong một hình hài chung, khơi dậy ký ức về mái nhà Minh Hải năm nào. Gần ba thập niên sau ngày chia tách, sự hợp nhất không chỉ là một quyết định hành chính, mà còn là cuộc hội ngộ của lịch sử, của tình cảm và của những khát vọng phát triển bền bỉ nơi đất phương Nam.

Trong dòng chảy ấy, “Xuân hợp nhất” của nhà văn Nguyễn Kim Nghỉ là một lát cắt ký ức chan chứa ân tình, nối từ những câu hát thân thương, những chuyến xe ngược xuôi, đến niềm tin vào một chặng đường mới. Giữa mùa Xuân hội ngộ, ký ức không lùi xa mà trở thành điểm tựa để hôm nay cùng nhau mở ra tương lai rộng dài, vững vàng và tràn đầy sinh khí, không chỉ cho quê hương nơi đất phương Nam, mà còn cho những người con Việt đang sinh sống, học tập và lập nghiệp tại Úc luôn dõi theo từng bước chuyển mình của quê nhà. 

Báo Doanh nhân Việt - Úc Online trân trọng giới thiệu tới bạn đọc bài viết “Xuân hợp nhất”.

“Rằng quê Minh Hải mình đây/ Đồng xanh thẳng cánh chim bay/ Chang đước vươn ra xa khơi/ Tràm xanh thoáng đưa hương thơm dịu…” - những ca từ, giai điệu này thường vẳng bên tai tôi trên quãng đường hơn 60km từ phường Bạc Liêu đến phường Tân Thành. Đó là khoảng cách di chuyển đi đi về về vào mỗi buổi sáng và chiều giữa chỗ ở và nơi cơ quan làm việc mới. 

Xuân về trên mái nhà chung

Không riêng gì tôi, trên chuyến xe khởi hành lúc mặt trời chưa kịp rạng và quày về khi trời sụp tối, nhiều người thuộc thế hệ 8X trở về trước vẫn hay chia sớt cho nhau vài câu chuyện của ngày hôm qua không thể xóa nhòa. 

Có người trực tiếp trải qua đôi lần chia tách, hợp nhất giữa hai tỉnh Cà Mau - Bạc Liêu như mối duyên định sẵn. Có người trẻ hơn thì được nghe các anh chị, cô chú, hoặc gần hơn là cha mẹ mình kể lại nhiều câu chuyện sống động về những năm tháng họ đã đi qua. Mới thấy, ký ức vốn dĩ là hạt mầm, một khi đã được gieo vào tâm khảm, thì y như rằng hễ hội tụ đủ các yếu tố cần thiết, nó sẽ nảy mầm xanh. Và Bạc Liêu - Cà Mau hợp nhất chính là khí trời, là nước, là ánh sáng và sự ấm áp để những câu chuyện về Minh Hải xưa, Cà Mau nay được nhắc, được kể, được hồi tưởng trong niềm xúc động khôn nguôi.

Biểu tượng Mũi Cà Mau

Khi xe lướt nhanh qua những ngôi nhà tờ mờ trong sương sớm, giữa những cánh đồng chờn vờn một màu xanh chưa tỏ, tôi hay nhớ về những ngày còn nhỏ xíu ở quê. Hồi này, cả xóm tôi gần hai mươi hộ mà chỉ có đúng một chiếc tivi đen trắng. Khỏi phải nói, cái thời đầu thu kỹ thuật số còn là khái niệm xa lắc, thiết bị thu sóng duy nhất là chiếc ăng-ten cao hơn nóc nhà đôi chút thì đài Minh Hải luôn là lựa chọn ưu tiên. Bởi khi mở đài khác, chỉ cần một cơn gió quật qua, ăng-ten chệch hướng thì hình ảnh thu được có thêm nhiều “hột mè” đen trắng và âm thanh rè rè không rõ. 

Lũ trẻ chúng tôi khi đó thuộc làu những câu hát thân thương, giai điệu dìu dặt của ca khúc “Trên quê hương Minh Hải” do nhạc sĩ Phan Nhân sáng tác - nhạc hiệu của đài Minh Hải. Cho đến tận bây giờ, sau gần ba mươi năm, mỗi khi nghe lại, tôi và nhiều người nữa vẫn vẹn nguyên một niềm cảm xúc: “Rừng xanh đất mũi Cà Mau/ Đồng xanh muối trắng Bạc Liêu/ Chung sức dựng xây Minh Hải đẹp giàu…”.

Công trình tuyến giao thông ra đảo Hòn Khoai, cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai - Ảnh Trần Ngọc Lâm

Năm 1/1/1997, Bạc Liêu và Cà Mau “khăn gói ra riêng” từ mái nhà chung Minh Hải. 28 năm sau, cả hai lại nắm tay nhau trở về mái nhà yêu dấu khi xưa với tên gọi Cà Mau (mới). Dù hôm nay, giữa “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, cái tên Minh Hải đã trở thành ký ức thiêng liêng, nhưng Cà Mau của hôm nay cũng giống với Minh Hải của hôm qua ở địa giới hành chính, giống nhau ở những trang sử thắm ngời được ghi dấu từ Di tích Đồng Nọc Nạng gắn liền với những người nông dân chân chất, kiên cường, đến Bến Vàm Lũng - nơi tập kết đoàn tàu không số có những chiến sĩ cách mạng đã hóa thành sông nước quê hương. 

Còn đây nữa, Minh Hải - Cà Mau còn chung nhau một dòng kênh xáng, cũng giồng nhãn Hiệp Thành, muối trắng Long Điền, cũng rừng đước Ngọc Hiển, hương tràm U Minh... Có khác chăng là trong giai đoạn mà cả nước cùng tăng tốc để bứt phá! Cà Mau hôm nay mang trong mình thế và lực mới cùng khát vọng mới để vươn xa.

Những cánh đồng điện gió Bạc Liêu mênh mông bên bờ biển với hàng trăm trụ điện và cánh quạt khổng lồ, khu khí điện đạm Cà Mau được ví như mảnh ghép để bức tranh công nghiệp dầu khí hoàn chỉnh… tạo nên sức bật mới cho hôm nay. Và những ngày cuối năm 2025, câu chuyện về cầu vượt biển, cảng lưỡng dụng Hòn Khoai đã gợi mở nhiều kỳ vọng trong lòng người dân Cà Mau khi mà cảng biển, đường ra biển sẽ góp phần tạo nên thế đứng vững trải của quốc gia vươn ra biển lớn.

Lộc mới nảy mầm 

Những chuyến xe vượt nắng mưa gió bụi của chúng tôi ngày càng thưa dần những nỗi niềm, tâm tình riêng của những ngày đầu sáp nhập tỉnh còn bỡ ngỡ trước bao đổi thay. Thay vào đó, mọi người truyền cho nhau nghị lực bằng những tấm gương, câu chuyện rất đời. 

Tôi và đồng nghiệp hay kể về Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Đặng Anh Rô - nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa - Văn nghệ Bạc Liêu, xưa từng là phóng viên phụ trách mảng hình ảnh của Báo Minh Hải. Để có được kho tư liệu ảnh về đời sống, hoạt động chính trị, văn hóa - xã hội thì những phóng viên ảnh như ông phải thường xuyên đi tác nghiệp. 

Với ông, kỷ niệm đáng nhớ nhất là những chuyến công tác đến các huyện vùng xa như U Minh, Đầm Dơi, Ngọc Hiển… cách cơ quan có khi gần hai trăm cây số đường đi cả xe lẫn đò. Khi đó, phương tiện giao thông không thuận tiện như bây giờ, nhiều khi vừa đi vừa về, vừa thu thập tư liệu phải mất gần nửa tháng trời. Có những chuyến đò ngồi tận 6 tiếng đồng hồ mới tới nơi cần đến.

Cánh đồng điện gió Bạc Liêu - Ảnh: Phan Thanh Cường

“Mệt thì có mệt thiệt đó, nhưng tôi chưa bao giờ tôi thấy ngán. Ống kính của mình cứ hướng về người dân, về cuộc sống ở hai bên bờ nơi chiếc tàu đò đi qua… là mình thấy vui…

Với NSNA Đặng Anh Rô, đó là còn chưa kể những câu chuyện trên chuyến tàu mang đủ dư vị cuộc sống được kể qua lời những người nông dân bên chiếc giỏ đệm đựng trong ấy quày cau, nải chuối, mấy trái dừa khô… 

“… Rồi cả những ngày ở địa phương, mấy anh em phóng viên xách chài đi chài cá, soi ba khía, quây quần nấu những bữa cơm thật đầm ấm, bình dị, cùng ăn với bà con mình…. Vui không kể xiết à nghen…”, NSNA Đặng Anh Rô bồi hồI nhớ lại.

Chúng tôi cũng hay nhắc về lời khẳng định chắc nịch của cô Phạm Thị Liễu (quê Ninh Bình) - nguyên Hiệu trưởng Trường Mầm non Bạc Liêu. Dù có chọn lại bao nhiêu lần đi chăng nữa thì cô vẫn chọn mảnh đất phương Nam này”. 

“Năm 1977...!, Hồi ấy. tôi là cô sinh viên tuổi đôi mươi nhưng đã không ngần ngại vượt gần hai ngàn cây số hưởng ứng chủ trương của Bộ Giáo dục là tăng cường sinh viên sư phạm cho các tỉnh phía Nam. Cầm trên tay mẫu phiếu đăng ký nguyện vọng, dù tôi đã nghe hướng dẫn rằng mỗi người được chọn 3 nơi mình muốn đến, nhưng tôi chỉ ghi đúng hai từ...  Minh Hải….”,  cô Phạm Thị Liễu kể lại.

Những ngày đất nước thống nhất chưa bao lâu, điều kiện thiếu thốn trăm bề. Trường thiếu nước sạch, mỗi tối, cô đi xin bơm nhờ cây nước ở cơ quan cạnh bên. Thiếu củi nấu ăn, cô Liễu đi nhặt nhạnh củi khô rồi chở từng bó đến trường… Cho đến bây giờ dù đã nghỉ hưu, nhưng khi nhắc về kỷ niệm ngày xưa, ngọn lửa trong tim cô vẫn còn nồng ấm lắm. 

Cô cầm trên tay những tấm ảnh đã ố vàng, kể rõ người trong ảnh là ai, chụp ở đâu, chụp khi nào. Dừng lại và nhìn thật lâu vào bức ảnh cả lớp chụp chung trước khi vào Nam năm 1977, giọng cô như tâm tình, thủ thỉ. “Nghĩ lại cô thầm cảm ơn chính mình với lựa chọn đúng đắn nhất cuộc đời để bây giờ cô trở thành người 'giàu có'......”, cô kể.

Giàu có vì bao lớp học trò vẫn đang tiếp tục sự nghiệp trồng người ở những ngôi trường mầm non. Giàu có vì cô có tận hai quê hương để thương và để nhớ. Một Ninh Bình sông nước hữu tình là nơi chôn nhau cắt rốn, lưu giữ bao kỷ niệm thuở ấu thơ, thời niên thiếu. Một là mảnh đất cuối trời Nam dìu dặt tiếng đờn lời ca ghi dấu một chặng đường tuổi trẻ nhiều khát vọng và hoài bão lớn lao”. 

Một góc nhìn Mũi Cà Mau 

Nụ cười trên môi NSNA Đặng Anh Rô khi nhắc về một thời muốn chụp một, hai tấm hình phải mất gần một nửa mùa trăng, ngọn lửa nhiệt huyết trong tim cô Phạm Thị Liễu - người con của quê hương kết nghĩa, cùng nhiều câu chuyện về tinh thần vượt khó đã làm hành trình hơn sáu mươi cây số của chúng tôi như gần lại. Mùa Xuân này, mùa Xuân đầu tiên sau hợp nhất, Cà Mau lại được một lần “mặc thêm áo mới”.

Và trong tấm áo đượm sắc Xuân này, tôi như nghe sóng nước quê hương vỗ theo nhịp phách của bài Dạ cổ da diết hòa cùng điệu lý Năm Căn sâu lắng thiết tha. Trên chuyến xe ngày Xuân, tôi cảm nhận rất rõ vị ngọt đậm đà của mật ong rừng U Minh quyện với vị ngọt thanh nhẹ trong từng hạt gạo Một bụi đỏ Hồng Dân…!

Và những người con Cà Mau xa quê vẫn đau đáu vọng cố hương, giữ trọn trong tim mình một tình yêu chưa bao giờ vơi cạn!