(DNVU) - Xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc năm 2025 lập kỷ lục 858 triệu USD, tăng hơn 200% so với năm trước, nhờ lực cầu cao cấp gia tăng, ưu đãi thuế quan 0% và lợi thế địa lý. Nhưng bài toán cạnh tranh và phát triển bền vững đang đặt ra cho ngành trong giai đoạn tới.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 ghi nhận bước tăng trưởng đột phá của xuất khẩu tôm hùm Việt Nam sang Trung Quốc, với kim ngạch đạt 858 triệu USD, tăng 208% so với năm 2024. Trung Quốc trở thành thị trường nhập khẩu tôm hùm lớn nhất của Việt Nam, chiếm gần như toàn bộ giá trị xuất khẩu mặt hàng này.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ phía cầu khi tầng lớp trung lưu và nhóm thu nhập cao tại Trung Quốc tiếp tục mở rộng nhanh chóng, kéo theo sự dịch chuyển rõ rệt trong cơ cấu tiêu dùng. Xu hướng tiêu thụ thủy sản cao cấp, đề cao tiêu chí “xanh - sạch - an toàn - truy xuất được nguồn gốc” ngày càng rõ nét. Các sản phẩm tôm hùm sống, tươi, cỡ lớn hoặc chế biến sâu phục vụ nhà hàng, khách sạn được ưa chuộng nhờ đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ẩm thực chất lượng cao.

Tôm hùm Việt Nam được ưa chuộng tại thị trường láng giềng Trung Quốc

Trong đó, tôm hùm xanh Việt Nam loại 150-300 gram/con được đánh giá cao nhờ thịt chắc, vị ngọt tự nhiên, phù hợp phân khúc mà người tiêu dùng Trung Quốc sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn.

Bên cạnh yếu tố thị trường, chính sách thương mại thuận lợi cũng góp phần khai thông dòng chảy xuất khẩu. Tôm hùm Việt Nam được hưởng thuế suất 0% theo các hiệp định như Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), tạo lợi thế cạnh tranh so với nguồn cung từ Bắc Mỹ đang chịu mức thuế cao.

Lợi thế địa lý gần kề giúp tôm hùm Việt Nam có thể vận chuyển sang Trung Quốc bằng đường bộ hoặc đường biển ngắn ngày, giảm chi phí logistics, hạn chế hao hụt và bảo đảm độ tươi sống - yếu tố then chốt với phân khúc cao cấp.

Số liệu ba quý đầu năm 2025 cho thấy Trung Quốc nhập hơn 17.000 tấn tôm hùm từ Việt Nam, phản ánh tốc độ tăng trưởng mạnh so với các năm trước. Diện tích nuôi và số lượng lồng bè tại nhiều địa phương ven biển cũng gia tăng nhanh để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nhưng VASEP, dư địa tăng trưởng đi kèm áp lực cạnh tranh ngày càng lớn khi các đối thủ truyền thống có thể quay trở lại thị trường và Trung Quốc thúc đẩy phát triển nuôi trong nước. Ngành tôm hùm Việt Nam cần đẩy mạnh chuẩn hóa vùng nuôi, nâng cao tỷ lệ nuôi công nghệ cao, xây dựng thương hiệu quốc gia và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Trước đây, nguồn tôm hùm từ Úc gần như thống lĩnh thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, những trục trặc thương mại kéo dài trong thời gian qua đã khiến nguồn cung này suy giảm, để lại dư địa đáng kể cho các nhà xuất khẩu khác. Trong khi đó, tôm hùm từ Mỹ và Canada gặp trở ngại về thuế nhập khẩu, đẩy giá bán lên cao và làm giảm sức cạnh tranh so với các đối thủ trong khu vực.

Ở Đông Nam Á, Indonesia và Thái Lan cũng đẩy mạnh xuất khẩu nhằm tận dụng cơ hội thị trường, nhưng xét về sản lượng và tốc độ mở rộng, vẫn chưa thể theo kịp Việt Nam. Nhờ ưu thế thuế suất, vị trí địa lý liền kề và khả năng giao hàng nhanh, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nhà cung cấp tôm hùm chủ lực cho Trung Quốc trong năm 2025.