(DNVU) - Số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), trong kỳ 1 tháng 3 (từ ngày 1-15/3), tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 20,35 tỷ USD, tăng tới 98,1% so với kỳ 2 tháng 2/2026, tương đương mức tăng hơn 10 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm đến hết ngày 15/3, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 96,8 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng tăng thêm 14,1 tỷ USD.

Tại Móng Cái (Quảng Ninh), một trong những trung tâm giao thương lớn trên tuyến biên giới Việt - Trung, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu từ đầu năm đến giữa tháng 3 đã đạt hơn 3,3 tỷ USD. Việc thí điểm thông quan hàng hóa vào cuối tuần tại cầu Bắc Luân II từ ngày 7/3/2026 đang cho thấy hiệu quả tích cực.

Trong hai ngày 21-22/3, lực lượng hải quan đã xử lý 478 tờ khai với 121 phương tiện, tổng kim ngạch đạt trên 50 triệu USD, tương đương khoảng 3.600 tấn hàng hóa. Sau 3 tuần triển khai, tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua đây đã vượt 7.000 tấn; trung bình mỗi ngày cuối tuần có hơn 100 phương tiện làm thủ tục, với khoảng 1.500 tấn hàng hóa.

Tại Lạng Sơn, cuối tháng 2, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn đạt gần 13,92 tỷ USD, tăng 52,55% so với cùng kỳ năm 2025. Có 2.590 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu; kim ngạch mở tờ khai tại địa phương đạt hơn 1,2 tỷ USD, tăng 119%.

Ở gốc nhìn khác, việc tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam đang được dẫn dắt bởi nhóm hàng công nghiệp chế biến chế tạo - yếu tố then chốt tạo nên sự bứt phá về quy mô và giá trị. Ba nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất hiện nay, gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 6,7 tỷ USD, tương ứng tăng 40,3%; điện thoại và linh kiện tăng 2,7 tỷ USD, tương ứng tăng 23,1%; máy móc thiết bị, dụng cụ và phụ tùng tăng 1,8 tỷ USD, tương ứng tăng 18,2%. 

Ngày 18/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 453 phê duyệt Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và Bản Vược thuộc cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa toàn diện hoạt động quản lý, kiểm tra, giám sát tại cửa khẩu.

Theo đề án, hàng loạt công nghệ tiên tiến sẽ được đưa vào vận hành như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), mạng 5G và phương tiện vận tải tự động hóa. Mục tiêu không chỉ là tăng tốc thông quan, mà còn kiểm soát hiệu quả dòng hàng hóa theo thời gian thực.

Đến năm 2030, những mục tiêu được đặt ra không chỉ cụ thể mà còn mang tính thúc đẩy rõ rệt. Năng lực vận chuyển hàng hóa qua hai lối thông quan dự kiến tăng gấp đôi. Chi phí logistics giảm từ 20- 30 %. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hướng tới mốc khoảng 9 tỷ USD. Những con số ấy không đơn thuần là kế hoạch, mà là áp lực chuyển mình.

Đề án khởi động từ quý II/2026, đi theo hai chặng rõ ràng. Chặng đầu là hoàn thiện thể chế, hạ tầng và công nghệ, đặt nền móng. Chặng sau là vận hành và mở rộng, tạo đà phát triển. Từ một mô hình cửa khẩu thông minh tại Lào Cai, câu chuyện không dừng lại ở một địa phương, mà mở ra khả năng lan tỏa trên nhiều tuyến biên giới khác, nơi tốc độ và chi phí đang dần trở thành yếu tố quyết định trong dòng chảy thương mại xuyên biên giới.