(DNVU) - Doanh nghiệp ngành gỗ Việt Nam phải chủ động củng cố nội lực, nâng cao khả năng chống chịu, đa dạng hóa thị trường và chuẩn bị sẵn sàng cho những kịch bản khó lường trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Ngày 31/12/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT, quy định chi tiết một số nội dung của Luật Lâm nghiệp và sửa đổi, bổ sung các thông tư trong lĩnh vực lâm nghiệp, kiểm lâm. Thông tư có hiệu lực từ 1/1/2026, trong đó điểm đáng chú ý là cụ thể hóa khái niệm “gỗ sơ chế thông thường”.

Tháo gỡ thuế, củng cố nội lực ngành gỗ

Theo Thông tư 84, gỗ sơ chế thông thường gồm gỗ xẻ thô, gỗ đẽo hộp còn bề mặt thô nhám, chưa bào trơn hoặc xử lý hoàn thiện; gỗ bóc, gỗ lạng chưa ép thành ván ép hoặc ván công nghiệp; dăm gỗ và các phụ phẩm phát sinh trong quá trình chế biến như mùn cưa, vỏ cây, đầu mẩu, bìa bắp, dăm bào.

Cùng ngày, Chính phủ ban hành Nghị định số 359/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng. Theo đó, sản phẩm cây trồng, rừng trồng chưa chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường, khi bán giữa các doanh nghiệp, hợp tác xã ở khâu thương mại, thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng.

Từ Nghị định 359 và Thông tư 84, từ 1/1/2026, các mặt hàng như gỗ, củi, dăm gỗ, ván bóc, gỗ xẻ cùng các phế phụ phẩm như mùn cưa, vỏ cây… chính thức không chịu thuế giá trị gia tăng. Đây được xem là bước tháo gỡ quan trọng, giúp doanh nghiệp chế biến gỗ giảm chi phí đầu vào, cải thiện dòng tiền và nâng cao khả năng cạnh tranh, nhất là trong bối cảnh giá nguyên liệu trong nước đã tăng 10%-15%.

Dù phải đối mặt với nhiều thách thức như tái cơ cấu tổ chức bộ máy, biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và những bất ổn của thị trường quốc tế, nhưng trong năm 2025, ngành lâm nghiệp Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng. Kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản ước đạt khoảng 18,5 tỷ USD, tăng 6,6% so với năm 2024; trong khi xuất siêu ước đạt khoảng 14,87 tỷ USD.

Hiện, ngành công nghiệp gỗ hiện sử dụng khoảng 75% nguyên liệu từ nguồn cung trong nước, chủ yếu là gỗ rừng trồng của hơn 1 triệu hộ nông dân, đồng thời tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 519.000 lao động trong toàn bộ chuỗi cung ứng gỗ và lâm sản.

Năm 2026, ngành lâm nghiệp đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng khoảng 42%, tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp 5%-5,5%, kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản đạt khoảng 18,5 tỷ USD.

Doanh nghiệp gỗ tránh "cú sốc" thuế

Ngày 31/12/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký Tuyên bố điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với gỗ, gỗ xẻ và các sản phẩm phái sinh từ gỗ vào thị trường Mỹ, căn cứ theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Theo đó, Mỹ quyết định lùi thời điểm tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm, gồm ghế bọc nệm, tủ bếp và tủ nhà tắm, từ ngày 1/1/2026 sang 1/1/2027.

Trước đó, theo Tuyên bố số 10976 ban hành tháng 9-2025, các sản phẩm gỗ nhập khẩu vào Mỹ đang chịu mức thuế 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% đối với các mặt hàng chế biến sâu, đồng thời dự kiến tăng mạnh từ đầu năm 2026 lên lần lượt 30% và 50%. Việc lùi thời điểm áp dụng mức thuế cao hơn đồng nghĩa với việc các mức thuế hiện hành tiếp tục được duy trì thêm một năm. Phía Mỹ cho biết, quyết định này nhằm tạo dư địa cho các cuộc đàm phán thương mại đang triển khai, đồng thời phục vụ mục tiêu bảo đảm an ninh kinh tế và ổn định chuỗi cung ứng.

Cần nhìn nhận rõ bản chất, đây không phải là việc hoãn áp thuế, mà là hoãn tăng thuế. Các sản phẩm gỗ nhập khẩu vào Mỹ vẫn tiếp tục chịu thuế theo Mục 232 ở mức 10% và 25% như hiện nay. Trong bối cảnh xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam sang Mỹ năm 2025 vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, quyết định này được đánh giá có ý nghĩa thực chất. Việc tránh được “cú sốc thuế” ngay từ đầu năm giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng, ổn định giá bán, bảo toàn dòng tiền và có thêm thời gian điều chỉnh chiến lược thị trường.

Quyết  định hoãn tăng thuế theo Mục 232 không liên quan đến các phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao Mỹ đối với sắc lệnh thuế đối ứng. Thuế theo Mục 232 được ban hành trên cơ sở an ninh quốc gia, thuộc thẩm quyền của nhánh hành pháp, và độc lập về pháp lý so với các biện pháp thuế đối ứng áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA). Do đó, dù có bất kỳ điều chỉnh tư pháp nào liên quan đến thuế đối ứng, các mức thuế gỗ theo Mục 232 vẫn tiếp tục có hiệu lực riêng biệt.

Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản năm 2025 xuất siêu gần 14,9 tỷ USD; tốc độ tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp đạt 5,6-5,8%, tương đương 103% kế hoạch. Tỷ lệ che phủ rừng duy trì ở mức 42,03%, số vụ vi phạm lâm luật giảm 13,8%, diện tích rừng cháy và bị tác động đều giảm trên 10%. Công tác trồng rừng được đẩy mạnh với 284.646ha, đạt 109,5% kế hoạch; diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững tăng thêm gần 120.000ha, đưa tổng diện tích cả nước lên khoảng 730.000 ha. Nguồn gỗ nguyên liệu từ rừng trồng cung ứng khoảng 24,6 triệu m³ cho chế biến và xuất khẩu. Nguồn thu dịch vụ môi trường rừng đạt khoảng 3.940 tỷ đồng (119% kế hoạch). Hoạt động chuyển nhượng 1 triệu tấn CO₂ dư thừa tại Bắc Trung Bộ giai đoạn 2018-2019 mang lại thêm 5 triệu USD, mở ra tiềm năng phát triển thị trường carbon rừng trong những năm tới.