(DNVU) - Trong bối cảnh các quy định về thuế ngày càng hoàn thiện và công tác thanh tra, kiểm tra được tăng cường theo hướng quản lý rủi ro, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với áp lực mở rộng thị trường mà còn phải nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật. Chỉ một sai sót trong hóa đơn, chứng từ, thanh toán hay hạch toán chi phí cũng có thể dẫn đến bị truy thu thuế, xử phạt và phát sinh nhiều hệ lụy pháp lý.

Đó là nội dung được nhiều doanh nghiệp đặc biệt quan tâm tại chương trình Cà phê Doanh nhân do Hội Doanh nghiệp Nghệ Tĩnh tại TP.HCM tổ chức ngày 28/6 với chủ đề "Thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân - Những rủi ro cần tránh", thu hút gần 100 doanh nhân, doanh nghiệp hội viên tham dự.

Phát biểu khai mạc, ông Phan Đình Tuệ - Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Nghệ Tĩnh tại TP.HCM, cho rằng trong môi trường kinh doanh ngày càng đặt cao yêu cầu về minh bạch và tuân thủ, việc cập nhật kịp thời các quy định mới về thuế không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót mà còn nâng cao năng lực quản trị tài chính.

Các hội viên Hội chụp ảnh lưu niệm - Ảnh: BTC

Theo ông Đình Tuệ, những vụ việc vi phạm trong lĩnh vực thuế và kế toán thời gian qua cho thấy rủi ro không chỉ xảy ra với doanh nghiệp lớn mà có thể xuất hiện ở mọi loại hình doanh nghiệp nếu thiếu kiến thức hoặc chưa xây dựng được hệ thống quản trị phù hợp.

"Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải song hành giữa tăng trưởng kinh doanh và tuân thủ pháp luật. Hệ thống kế toán minh bạch, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế những rủi ro pháp lý không đáng có, đồng thời nâng cao uy tín trong hoạt động sản xuất, kinh doanh", ông Tuệ nhấn mạnh.

Chia sẻ tại chương trình, ông Đỗ Quốc Tuấn - nguyên Phó Trưởng phòng Thanh tra - Kiểm tra Thuế TP.HCM, cho biết qua thực tiễn thanh tra nhiều năm, doanh thu thường không phải nội dung bị điều chỉnh nhiều nếu doanh nghiệp kê khai đầy đủ. Ngược lại, các khoản chi phí mới là lĩnh vực cơ quan thuế tập trung rà soát nhiều nhất.

Theo ông Quốc Tuấn, để một khoản chi được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời ba điều kiện: khoản chi thực tế phát sinh và phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh; có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp; đồng thời thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản thuộc diện bắt buộc.

"Chỉ cần thiếu một trong ba điều kiện này thì khoản chi hoàn toàn có thể bị loại khi quyết toán thuế", ông Tuấn lưu ý.

Từ thực tiễn thanh tra, chuyên gia cũng dẫn nhiều trường hợp doanh nghiệp cho rằng khoản chi là hợp lý nhưng vẫn không được cơ quan thuế chấp nhận. Chẳng hạn, doanh nghiệp mua tài sản, thiết bị hoặc quà tặng nhưng không chứng minh được mục đích phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thì rất khó được tính vào chi phí hợp lệ.

Các chuyên gia chia sẻ thông tin tại sự kiện - Ảnh: BTC

Đối với hàng hóa mua không có hóa đơn, doanh nghiệp chỉ được lập bảng kê trong một số trường hợp đặc biệt theo quy định, như mua nông sản, lâm sản, thủy sản trực tiếp từ người sản xuất hoặc người khai thác. Nhưng bảng kê không phải là căn cứ duy nhất để cơ quan thuế chấp nhận khoản chi. Cơ quan quản lý vẫn có quyền xác minh người bán, nguồn gốc hàng hóa và tính xác thực của giao dịch.

Một rủi ro khác được nhiều doanh nghiệp quan tâm là việc thuê cá nhân cung cấp dịch vụ hoặc cho thuê tài sản. Theo ông Tuấn, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hợp đồng, chứng từ thanh toán và thực hiện đúng nghĩa vụ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân nếu thuộc diện phải khấu trừ. Việc thiếu hồ sơ hoặc thực hiện không đúng quy định có thể khiến khoản chi không được chấp nhận khi quyết toán.

Đối với chi phí lãi vay, ông Quốc Tuấn cho biết đây cũng là nội dung thường xuyên được cơ quan thuế kiểm tra. Trường hợp doanh nghiệp vẫn duy trì lượng tiền nhàn rỗi lớn nhưng tiếp tục vay vốn hoặc sử dụng vốn vay không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thì cơ quan thuế sẽ xem xét mục đích sử dụng vốn để xác định khoản lãi vay có đủ điều kiện được tính vào chi phí hay không.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý quy định về thanh toán không dùng tiền mặt. Với những khoản chi thuộc diện bắt buộc thanh toán qua ngân hàng, nếu doanh nghiệp thanh toán bằng tiền mặt thì khoản chi có thể không được tính vào chi phí được trừ và cũng không đủ điều kiện khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.

Đối với các hợp đồng mua bán trả chậm, doanh nghiệp vẫn được kê khai khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào khi hóa đơn phát sinh. Nếu đến thời hạn thanh toán theo hợp đồng mà chưa thực hiện đúng hình thức thanh toán theo quy định thì phải điều chỉnh giảm số thuế đã khấu trừ. Chỉ sau khi hoàn tất việc thanh toán hợp lệ, doanh nghiệp mới được kê khai khấu trừ trở lại.

Quang cảnh sự kiện - Ảnh BTC

Theo ông Tuấn, đây là sai sót khá phổ biến khi nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào việc kê khai thuế đầu vào mà chưa theo dõi chặt chẽ tiến độ thanh toán theo hợp đồng, dẫn đến phải điều chỉnh hồ sơ hoặc bị truy thu khi thanh tra.

Tại sự kiện, các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh chuyển đổi số ngành thuế và cơ chế quản lý rủi ro ngày càng được hoàn thiện, việc chủ động cập nhật chính sách, chuẩn hóa hệ thống kế toán và kiểm soát hồ sơ, chứng từ ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu đáng kể nguy cơ bị truy thu, xử phạt, đồng thời tạo nền tảng phát triển minh bạch và bền vững.